સાંધાઓનું નિર્માણ કેવી રીતે થાય છે? સાંધાઓના પ્રકારો અને તેના ઉપયોગો વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરો.

(N/A) સાંધાઓ એ પેશીઓની એવી રચનાત્મક ગોઠવણી છે જે બે કે તેથી વધુ હાડકાંને તેમના જોડાણના સ્થાને જોડે છે.
$\Rightarrow$ શરીરના હાડકાના ભાગોને સમાવતી તમામ પ્રકારની હલનચલન માટે સાંધાઓ આવશ્યક છે.
- સાંધાઓ એ હાડકાં વચ્ચે અથવા હાડકાં અને કાસ્થિ વચ્ચેના સંપર્ક બિંદુઓ છે. સ્નાયુઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું બળ સાંધાઓ દ્વારા હલનચલન કરવા માટે વપરાય છે,જ્યાં સાંધો આધારબિંદુ (fulcrum) તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાંધાઓને $3$ મુખ્ય રચનાત્મક સ્વરૂપોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે:
$(1)$ રેસામય સાંધા (Fibrous joints),$(2)$ કાસ્થિમય સાંધા (Cartilaginous joints),$(3)$ સાયનોવિયલ સાંધા (Synovial joints).
રેસામય સાંધા: આ અચલ સાંધા છે જે કોઈપણ હલનચલન કરવા દેતા નથી. આ પ્રકારનો સાંધો ખોપરીના સપાટ હાડકાંમાં જોવા મળે છે જે ક્રેનિયમ બનાવવા માટે સીવણ (sutures) ના સ્વરૂપમાં ઘટ્ટ રેસામય સંયોજક પેશીઓની મદદથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$\Rightarrow$ કાસ્થિમય સાંધા: હાડકાં કાસ્થિની મદદથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે. કરોડરજ્જુમાં પાસ-પાસેના કરોડરજ્જુના મણકા વચ્ચેનો સાંધો આ પ્રકારનો હોય છે. તે મર્યાદિત હલનચલન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
સાયનોવિયલ સાંધા: આ સાંધાઓ બે હાડકાંની જોડાતી સપાટીઓ વચ્ચે પ્રવાહીથી ભરેલી સાયનોવિયલ ગુહાની હાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. આવી ગોઠવણી નોંધપાત્ર હલનચલન કરવાની મંજૂરી આપે છે અને તે પ્રચલન અને અન્ય હલનચલનમાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણો:
$(i)$ ઉખલ સાંધો (Ball and socket joint) (હ્યુમરસ અને પેક્ટોરલ ગર્ડલ વચ્ચે)
$(ii)$ મિજાગરા સાંધો (Hinge joint) (ઘૂંટણનો સાંધો)
$(iii)$ ધરી સાંધો (Pivot joint) (એટલાસ અને એક્સિસ મણકા વચ્ચે)
$(iv)$ સરકતો સાંધો (Gliding joint) (કાર્પલ્સ વચ્ચે)
$(v)$ સેડલ સાંધો (Saddle joint) (અંગૂઠાના કાર્પલ અને મેટાકાર્પલ વચ્ચે)